Bosbranden in Australië: zijn er echt een miljard dieren dood?

Bosbranden in Australië: zijn er echt een miljard dieren dood?

14 februari 2020 0 Door Silke Bertens

Je hebt het vast voorbij zien komen: één miljard dieren dood door de bosbranden in Australië. Deze bosbranden komen regelmatig voor, maar zijn deze keer uitzonderlijk groot. Daardoor sterven er veel dieren. Maar hoeveel precies?

RTL Nieuws, NOS en GeenStijl; vrijwel elk medium publiceerde dit getal. Chris Dickman, professor ecologie aan Universiteit Sydney, werd als bron gebruikt. De professor vertelt in deze publicaties dat Australië bosbranden gewend is, maar dat er zelden zo’n groot gebied getroffen wordt. Hij beweert dat er meer dan één miljard dieren dood zullen gaan aan de bosbranden. Opmerkelijk is dat onder andere RTL Nieuws zegt dat er al één miljard dieren dood zijn. Terwijl in het persbericht van de Universiteit van Sydney wordt gesproken over dieren die dood zullen gaan.

Onderzoek ontbossing

De uitspraken van Chris Dickman zijn gebaseerd op een onderzoek uit 2007. Samen met twee andere onderzoekers heeft hij onderzocht hoeveel dieren er dood zullen gaan door een goedgekeurde ontbossing tussen 1998 en 2002. Dit onderzoek heet ‘Impacts of Landclearing: the impacts of the approved clearing of native vegetation on Australian wildlife in New South Wales’. Om het aantal omgekomen dieren te berekenen keken ze naar het aantal dieren per gebied. De groepen dieren die ze in de telling meenamen waren: zoogdieren, reptielen en vogels. Vleermuizen, kikkers, insecten en ongewervelde dieren telden ze niet mee. De cijfers zijn afkomstig van andere onderzoekers en hun schattingen. Deze dichtheden zijn vermenigvuldigd met de grote van de gebieden waar ze bomen hebben gekapt. Op die manier konden ze het aantal omgekomen dieren inschatten.

Bosbranden

De regio waar de ontbossing plaatsvond is dezelfde als waar de bosbranden nu zijn. Dezelfde berekeningen zijn daarom gebruikt om het aantal getroffen dieren door de bosbranden te voorspellen. De dichtheden uit 2007 zijn vermenigvuldigd met het oppervlakte dat verbrand is. Ook hier geldt dat alleen de groepen zoogdieren, reptielen en vogels worden meegerekend.

Factoren

Volgens ecoloog Ignas Heitkönig, hoogleraar aan de Wageningen Universiteit, is het niet gek dat de onderzoekers de ontbossing van toen vergelijken met de bosbranden van nu. Wel denkt hij dat het aantal omgekomen dieren hoger ligt. Er zijn namelijk groepen dieren weggelaten. Ondanks dat is het nog steeds lastig om deze dieren te tellen. ”Als je in een gebied drie koala’s telt, moet je een marge nemen van 1 tot 10 koala’s. Je moet rekening houden met koala’s die bijvoorbeeld verstopt zitten”, legt hij uit.

Als je eenmaal het totaal aantal dieren in New South Wales weet, kan je inschatten hoeveel dieren door de bosbranden getroffen worden. Je moet dan met de volgende factoren rekening houden:

– Dieren die direct getroffen worden door het vuur;
– Dieren die dood gaan door de rook;
– Dieren die omkomen door voedselgebrek;
– Gevluchte dieren die gepakt worden door roofdieren;
– Gevluchte dieren die dood gaan door de regenval na een bosbrand. Deze dieren zijn de hitte van de bosbranden gewend en krijgen nu longontsteking door een temperatuurdaling.

Schattingen

Naast deze directe gevolgen kunnen de getroffen dieren op lange termijn niet tot moeilijk voortplanten. Deze dieren gaan niet dood, maar het zorgt er wel voor dat er minder dieren geboren worden. Volgens Heitkönig is het door deze factoren niet makkelijk om betrouwbare uitspraken te doen over de gevolgen voor dieren door de bosbranden. Samen met andere wetenschappers heeft hij een schatting gemaakt van het aantal koala’s dat nu nog leeft. Dat aantal ligt tussen de 34.500 en de 365.000. Dit laat zien dat het moeilijk is om een enigszins betrouwbare schatting te geven en dat de 1 miljard dus een erg grof getal is.

Tweede expert

Deze inzichten zijn ook voorgelegd aan dierenecoloog Eelke Jongejans, professor aan de Radboud Universiteit. Hij heeft zich niet zodanig ingelezen in het onderzoek, maar is wel op de hoogte van dierenecologie en wat er gebeurt op lange termijn als dieren bosbranden ervaren. Hij heeft geholpen met het begrijpbaar maken van de berekeningen in het aangehaald onderzoek.